550. rocznica urodzin Mikołaja Kopernika
„Wstrzymał Słońce, ruszył Ziemię,
Polskie go wydało plemię…”
Jan Nepomucen Kamiński
Przyszedł na świat 19 lutego 1473 r. w Toruniu, zmarł przed 21 maja 1543 r. we Fromborku. Był synem kupca Mikołaja i jego żony Barbary pochodzącej z rodu Watzenrode. Miał troje rodzeństwa – starszy brat Andrzej i dwie starsze siostry – Barbarę i Katarzynę. Jego wujem był biskup warmiński Łukasz Watzenrode. Dzięki jego protekcji i finansowemu wsparciu młody Mikołaj mógł rozpocząć studia na Akademii Krakowskiej, a następnie kontynuować je na najlepszych europejskich uczelniach.
Najsłynniejszym dziełem Kopernika jest „De revolutionibus orbium coelestium” („O obrotach sfer niebieskich”), które zostało opublikowane w 1543 roku. Przedstawił w niej teorię heliocentrycznej budowy Układu Słonecznego, burzącej dotychczasowe poglądy. Według Kopernika to Ziemia i inne planety krążą wokół Słońca, a nie Słońce i planety wokół Ziemi, jak głosił obowiązujący w czasach średniowiecza model wyjaśniający budowę świata.
Mimo, że teoria Kopernika nie została początkowo przyjęta przychylnie, to wpłynęła na sposób patrzenia na miejsce naszej planety i człowieka we Wszechświecie. Zapoczątkowała tzw. rewolucję kopernikańską, szczególnie w naukach ścisłych.
Warto w tym miejscu zauważyć, że podczas swoich astronomicznych obserwacji Kopernik miał do wykorzystania dość ograniczoną liczbę przyrządów. Pierwszy teleskop został skonstruowany dopiero na początku XVII wieku przez Hansa Lipperheya. Kopernik mógł korzystać z kwadrantu słonecznego, przeznaczonego do obliczania szerokości geograficznej danego punktu, sfery armilarnej, służącej do wyznaczania współrzędnych równikowych i ekliptycznych, oraz triquetrum, przyrządu umożliwiającego obserwacje astronomiczne. Dokładność obserwacji Kopernika zadziwia, tym bardziej że swoje obliczenia przeprowadzał w systemie sześćdziesiątkowym. Kopernik, jak przystało na uczonego doby renesansu, realizował się w wielu dziedzinach. Swoich sił próbował również w ekonomii. W 1522 roku opracował „Traktat o monetach”, w którym przedstawił zasadę wypierania z rynku lepszego pieniądza przez gorszy, dziś znaną jako prawo Kopernika–Greshama. Swoją regułę Kopernik publicznie przedstawił na zjeździe stanów Prus Królewskich w Grudziądzu, który rozpoczął się 17 marca 1522 roku. Podczas wystąpienia uczony apelował także o monetarną unifikację Korony i Prus i wskazał, w jaki sposób można zabezpieczyć pieniądz przed dewaluacją. Poza tym zaproponował, aby ustalić stały stosunek szeląga do grosza (60 szelągów miało się równać 20 groszom).
Kopernik pełnił wiele funkcji administracyjnych i urzędów, jak:
- generalny administrator biskupstwa warmińskiego po zgonie biskupa Fabiana Luzjańskiego,
- komisarz Warmii (1521),
- kanclerz kapituły katedralnej warmińskiej (1511–1513, 1520, 1524–1525, 1529),
- opiekun stołu kapitulnego w latach (1526–1532),
- zarządca kasy aprowizacyjnej (1513),
- poseł lub wizytator dóbr kapitulnych w latach (1511, 1521–1522, 1531–1537, 1539),
- kanonik warmińskiej kapituły katedralnej (od 1497)[12],
- scholastyk wrocławskiej Kolegiaty Świętego Krzyża i św. Bartłomieja (1503-1538).
Rocznice, jubileusze i patroni roku 2023
Przypominamy patronów 2023 roku ustanowionych przez Sejm i Senat RP a także inne ważne rocznice związane z wielkimi Polakami i wydarzeniami, o których warto pamiętać w tym roku.
7 stycznia – 100. rocznica urodzin Jerzego Nowosielskiego (patron roku ustanowiony przez Sejm)
22 stycznia – 160. rocznica wybuchu Powstania Styczniowego
25 stycznia – 110. rocznica urodzin Witolda Lutosławskiego
5 lutego – 130. rocznica urodzin Romana Ingardena
19 lutego – 550. rocznica urodzin Mikołaja Kopernika (patron roku ustanowiony przez Senat)
15 marca – 120. rocznica urodzin Józefa Czechowicza
19 kwietnia – 80. rocznica Powstania w Getcie Warszawskim
20 kwietnia – 150. rocznica urodzin Wojciecha Korfantego (patron roku ustanowiony przez Sejm)
21 kwietnia – 100. rocznica urodzin Gustawa Holoubka
31 maja – 110. rocznica urodzin Jerzego Wasowskiego
20 czerwca – 230. rocznica urodzin Aleksandra Fredry (patron roku ustanowiony przez Sejm)
24 czerwca – 185. rocznica urodzin i 130. rocznica śmierci (1 listopada) Jana Matejki (patron roku ustanowiony przez Senat)
2 lipca – 100. rocznica urodzin Wisławy Szymborskiej (patronka roku ustanowiona przez Senat)
4 lipca – 100. rocznica śmierci Jadwigi Zamoyskiej (patronka roku ustanowiona przez Sejm)
30 lipca – 170. rocznica urodzin Juliana Fałata
31 lipca – 70. rocznica śmierci Kornela Makuszyńskiego
19 sierpnia – 130. rocznica urodzin Stefana Starzyńskiego
13 września – 220. rocznica urodzin Maurycego Mochnackiego (patron roku ustanowiony przez Sejm)
6 października – 150. rocznica śmierci Pawła Edmunda Strzeleckiego (patron roku ustanowiony przez Sejm)
14 października – 250. rocznica powołania Komisji Edukacji Narodowej
24 października – 180. rocznica urodzin Henryka Siemiradzkiego
29 października – 120. rocznica urodzin Mieczysława Jastruna
23 listopada – 90. rocznica urodzin Krzysztofa Pendereckiego
12 grudnia – 60. rocznica śmierci Aleksandry Piłsudskiej (patronka roku ustanowiona przez Sejm)
26 grudnia – 100. rocznica śmierci Włodzimierza Przerwy-Tetmajera (patron roku ustanowiony przez Senat)
27 grudnia – 70. rocznica śmierci Juliana Tuwima
Ocalić od zapomnienia- miejsca pamięci narodowej Opolskiego Powiśla
Szanowni Państwo, zapraszamy do zwiedzania wystawy objazdowej poświęconej historii miejsc pamięci narodowej Opolskiego Powiśla. Wystawa od 27 listopada dostępna jest w Muzeum Regionalnym w Kluczkowicach i dostępna będzie do 17 lutego. Po tym terminie istnieje możliwość nieodpłatnego wypożyczenia wystawy. Oferta skierowana jest do szkół, bibliotek i innych instytucji kulturalno oświatowych oraz do stowarzyszeń i organizacji pozarządowych. Uzupełnieniem wystawy jako lekcji historii jest folder o tej samej tematyce z dodatkowymi informacjami o ludziach i wydążeniach. Zarówno wystawa jak tez folder powstały w trakcie realizacji zadania pt: ” Ocalić od zapomnienia – miejsca pamięci narodowej Opolskiego Powiśla”, realizowanego w ramach realizacji Programu ” Patriotyzm Jutra- edycja 2022″ , którego operatorem jest Muzeum Historii Polski w Warszawie.
Pomniki i miejsca pamięci narodowej odgrywają bardzo ważną rolę społeczną, są wyrazem naszej pamięci o przeszłości i pozwalają w przestrzeni publicznej oddać hołd zasłużonym oraz zachować wspomnienie o istotnych wydarzeniach. Zachęcamy do zwiedzania oraz wypożyczenia wystawy aby jak największa grupa odbiorców mogła się z nią zapoznać.
Kontakt w sprawie wypożyczenia wystawy: tel; 81 827 20 61 lu e mail : biblioteka@pbpopolelub.pl
SZCZĘŚLIWEGO NOWEGO ROKU 2023
W nadchodzącym NOWYM ROKU
życzymy naszym czytelnikom
zdrowia i szczęścia
oraz
365 dni literackich odkryć
i wspaniałych bibliotecznych chwil
Święta, święta , święta….
Niech tegoroczne Święta, przyniosą same szczęśliwe chwile.
Niech wspaniała atmosfera wigilijnej nocy, zapach choinki,
wyczekiwana pierwsza gwiazdka i płynące dźwięki kolęd,
przyniosą zadumę i wzruszenie, ale też radość, szczęście ,
spokój i odpoczynek od trudnej codzienności.
A nadchodzący Nowy Rok 2023 niech przyniesie zdrowie, pomyślność
oraz dostatek
życzą Państwu
Dyrektor i Pracownicy Powiatowej Biblioteki Publicznej w Opolu Lubelskim
i
Muzeum Regionalnego w Kluczkowicach.
